Snippers zijn columns of korte verhalen die maandelijks worden gepubliceerd

Het tampongeluk van Facebook

Over een vertekende werkelijkheid

Het is alweer geruime tijd geleden dat ik een blik wierp in de roze Facebookwereld. Mijn voorkeur voor deze kleurtypering is niet geheel willekeurig gekozen en vertelt hoe ik het door Facebook voorgeschotelde wereldbeeld ervaar. De Facebookbril toont mij een succesmaatschappij waarin verliezen en falen niet bestaan.
Langzaam dringt zich een ongemakkelijke vergelijking met een tamponreclame op, beelden van gelukzalig lachende vrouwen die de maandelijkse ongemakken weg glunderen vanuit de zekerheid het juiste merk tampon te gebruiken, een schijngeluk dat de televisiekijker accepteert vanuit het besef de werkelijke realiteit te kennen.
Facebook roept ditzelfde tampongeluk op. Dat begint al met zoiets eenvoudigs als een verjaardagsfelicitatie. Het door Facebook consumeren van andermans privégegevens heeft inmiddels een obesitasachtig karakter aangenomen, met een soms positief dwingende bijwerking. Het lukt namelijk niet om iemands geboortedag te vergeten. Waag ik toch een halsstarrige poging, dan word ik ruimschoots van tevoren herhaaldelijk herinnerd aan zo’n verjaardatum. Nalatigheid in deze zadelt mij op met een eeuwigdurend schuldgevoel of met het besef van een doelbewuste poging tot negeren. De felicitatieontvanger voelt zich, na een regen van mooie lieve woorden en toepasselijk geestige afbeeldingen, bevestigd in zijn waarde en trakteert ons dankbaar op gezellige foto’s, vooral gezellige, met daarop harmonieuze families met gelukzalig lachende kinderen: een mini modelsamenleving.
Een andere poging tot het creëren van een ideaal mensbeeld luistert naar de naam ‘profielfoto’. Dit begrip kan het beste omschreven worden als ‘poging tot het zo onherkenbaar mogelijk afbeelden van een selfie’. Hiertoe beschikt de profieleigenaar over een keur aan filters, waarmee een tot voor kort herkenbaar zelfbeeld getransformeerd wordt naar een gelikt portret met sterallures. Zo kan met één klik een pokdalig uiterlijk de aanblik van een perzikhuidje krijgen als marketingstunt om zichzelf zo goed mogelijk te verkopen.
De schijnwerkelijkheid van tampongeluk laat zich vergelijkbaar eenvoudig verbeelden door weergaloze vakantiefoto’s, het liefst van verre exotische oorden, drijvend in turquoise blauw water of gekleed in kleurrijke lokale kleding, nippend aan een verleidelijke cocktail of verleidelijk nippend aan een cocktail (de juiste volgorde is aan de lezer). Is hier sprake van rijkdom of van geluk? Een vraag die in ieder geval door het inbrekersgilde beantwoord wordt, dat geheel andere mogelijkheden bedenkt bij het zien van deze foto’s.
Voor de verbeelding van tampongeluk is het overigens geen voorwaarde om de halve wereld over te reizen. Dit kan ook dichter bij huis door het delen van restaurantbezoeken. Een keur aan kunstzinnig opgemaakte voedselplateaus passeert bijna dagelijks als een digitale menukaart mijn Facebookaccount, vanuit voor mij onbekende exclusieve eetgelegenheden. Er bestaan al etablissementen die niet inzetten op kwaliteit van eten maar van presenteren, vanuit het zekere besef dat ieder gerecht sneller op Facebook dan in de maag verschijnt.
Ook de dierenliefhebbers eisen hun plaats in het geluksbeeld op. Wie kent niet de beelden van schattige huisdieren met strikjes in hun vacht, aangezet met overbodige kwalificaties als ‘cute’ en ‘lovely’, waarbij ik overigens bij een toevallige ontmoeting op straat geheel andere termen zou bezigen. Vijf minuten scrollen levert schokkende beelden op van een onnozele hond die eendenkuikens probeert te zogen, een apathische kat die door een enthousiast hert wordt afgelikt, een hondenoor reinigende parkiet, een onnatuurlijke vredesidylle van elkaar aflebberende honden en katten en tenslotte, als een soort circusact, een poes die een rondje rijdt op de rug van een paard, dat niet beseft over het vermogen te beschikken om met één steigering zijn berijder op andere gedachten te brengen.
Er bestaat ook een categorie Facebookgebruikers die zich tot het schrijven van een ‘cursus tampongeluk’, of althans een poging daartoe, geroepen voelt. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van tegeltjeswijsheden ontleend aan tal van positiviteitsplatforms als ‘voorpositiviteit.nl’ en ‘minderismeer.nu’.
‘Je kunt niet altijd je omstandigheden kiezen. Je kunt wel kiezen hoe je ermee omgaat. Je houding, je manier van denken en je daden bepalen het vervolg.’
Of:
‘Aan het einde van het leven kijk je terug en weet je dat het leven niet draaide om geld, status of macht, maar om liefde, verbinding, betekenis en fijne ervaringen.’
Op zich waar, maar door het onsamenhangende kader waarin deze woorden zijn gelanceerd, transformeren wijsheden in aanmatigingen.
Een signaal waarschuwt mij voor een nieuwe post. Ik kijk op mijn mobiel en neem een roze, jawel een ròze afbeelding waar met daarop de dwingende tekst ‘Deel dit bericht als je trots bent op je kleindochter’. Mijn mond valt open van verbijstering. Ik heb helemaal geen kleindochter, hoe kan ik dan trots op haar zijn? Of weet de poster meer dan ik? Mijn kinderen hebben het nergens over gehad. Ik betrap me op enig wantrouwen richting hen. Een kort ogenblik overweeg ik de telefoon te pakken om een informerend gesprek met mijn nazaten te arrangeren.
Wie post dit eigenlijk? De merkwaardige accountnaam ‘Knussie’ doet mij vermoeden dat iemand zich ten doel stelt om de wereld te vermoeien met aanmatigend gezellige onwaarheden.
Je zal toch een dochter hebben die ongewild kinderloos is en plotseling dit dwingende roze bericht onder haar neus krijgt? ‘Aanmatigend positivisme’ is mijn eerste gedachte.

Het tampongeluk van Facebook: wie meldt dat hij in de shit zit, een klotedag heeft? Wie post dat hij zijn droombaan onmogelijk kan vinden, terwijl hij zich ongans solliciteert door de verkeerde achternaam waarmee hij geboren is? Ik weet zeker dat zulke uitingen geen aanmatigende positiviteit oproepen, maar medeleven en compassie die op zich niets oplossen, maar wel een gevoel van steun geven, waardoor er wellicht een creativiteit kan worden gegenereerd met onverwachte invalshoeken. Creativiteit die kan leiden tot positiviteit, geen roze tampongeluk maar zelf gecreëerde mogelijkheden.
Er komt een bericht van Jochem Myjer voorbij:
‘Stop maar, begin maar helemaal opnieuw,’ eindigt hij.
Kijk, die snapt het. Niks succes, niks roze wereld. Soms moet ik gewoon helemaal opnieuw beginnen.